| Zobacz koniecznie |
| Strona
główna Podział polityczny Dane geograficzne Wody Klimat Historia Ludność Państwa Kultura Flora i Fauna |
| Reklama |
| Darmowe
szablony |
| Ludność Europy |
| Ludność: Europa jest trzecią najludniejszą częścią świata z 712 milionami mieszkańców (2006), po Azji i Afryce. Udział Europejczyków w światowej populacji systematycznie się zmniejsza - w 2006 r. zaledwie 10,8%, podczas gdy od epoki odkryć geograficznych do lat 60. XX w. udział ten wynosił ok. 20% (maksimum - blisko 25% w 1900 r.) Gęstość zaludnienia Średnia gęstość zaludnienia w Europie (bez europejskiej części Rosji) to 64 os./km², zaś wliczając europejską część Rosji - 32 os./km². Największa gęstość zaludnienia występuje w Monako (16 718 os./km²), Gibraltarze (4 500 os./km²), a także na wyspach: Malcie (1 261 os./km²) i Wyspach Normandzkich (774 os./km²). Spośród dużych krajów europejskich największą gęstość zaludnienia posiadają Holandia i Belgia i jest to odpowiednio 382 i 342 os./km². Najmniejsza gęstość zaludnienia występuje na norweskich wyspach Svalbard (0,05 os./km²), a z niepodległych krajów - na Islandii (poniżej 3 os./km²), a także w Norwegii i Finlandii. Od lat 90. przyrost naturalny w Europie jest niski, w 2004 r. wynosił średnio ok. 2 ‰, przy czym w 18 państwach ujemny - najniższy na Ukrainie (−5,9‰), w Rosji, na Łotwie i w Bułgarii. Najwyższy przyrost naturalny występuje w Albanii (10‰) i Irlandii (6,6‰). Średnia długość życia wynosi 78 lat. Ludność miejska stanowi 73% populacji. Języki Zdecydowana większość ludności Europy posługuje się językami z rodziny indoeuropejskiej. Trudno jest w sposób dokładny podać liczebność użytkowników poszczególnych języków z powodu dość częstej dwujęzyczności, a także z powodu migracji, które powodują, iż osoba posługująca się na co dzień określonym językiem nie traktuje go jako ojczysty. Innym powodem niemożności precyzyjnego ustalenia liczby posługujących się poszczególnymi językami jest zjawisko wypierania pewnych języków przez inne (np. szkockiego przez angielski czy prowansalskiego przez francuski). Także lista języków używanych w Europie jest trudna do ustalenia, gdyż w latach ostatnich istnieje tendencja do wyodrębniania nowych języków, dotychczas uznawanych za gwary w obrębie innego języka (w Polsce przykładem takiego zjawiska jest kwestia odrębności języka śląskiego). Poniższa lista obejmuje języki uznawane powszechnie do lat 70. i 80., bez języków, których istnienie jest postulowane od lat 90. (np. alzackiego czy sycylijskiego). Nie wymieniono także języków używanych przez populacje imigranckie, gdyż praktycznie każda większa grupa ludności świata posiada diasporę na terenie Europy, co powodowałoby, iż lista języków w Europie pokrywała by się z listą najważniejszych języków świata. Liczba mówiących jest podana w sposób przybliżony i dotyczy tylko użytkowników danego języka żyjących w Europie. Lista ta nie obejmuje także języków używanych na Kaukazie, gdyż powszechnie w polskiej geografii (inaczej niż w krajach anglosaskich) góry te uważa się za leżące w Azji. Religie Na wykształcenie się obecnej kultury kontynentu największy wpływ wywarło chrześcijaństwo. Było ono religią państwową we wszystkich krajach europejskich (poza tymi, które dostały się pod panowanie państw muzułmańskich) od średniowiecza, aż do początku XIX w., kiedy to rozpoczął się proces oddzielania kościoła od państwa. Mimo to jeszcze dziś w niektórych krajach istnieje oficjalnie religia państwowa, i jest nią: katolicyzm (w Liechtensteinie, na Malcie, w Monako i Watykanie), prawosławie (w Grecji) oraz luteranizm (w Danii, Islandii i Norwegii). Niektóre państwa w konstytucjach posiadają zapis o świeckim charakterze (Portugalia, Hiszpania, Francja, Rumunia i Turcja). W rzeczywistości nie ma większych różnic prawnych w zakresie wolności wyznania pomiędzy państwami w których jakieś wyznanie posiada status oficjalny, a innymi, deklarującymi laickość oraz tymi, w których brak religii państwowej. IIIII Rzymski katolicyzm IIIII Prawosławie IIIII Protestantyzm IIIII Islam sunnicki IIIII Islam szyicki Chrześcijaństwo Około 75% mieszkańców Europy należy do kościołów chrześcijańskich: rzymskokatolickiego, różnych odłamów kościołów protestanckich (zwłaszcza ewangelicko-augsburskiego, anglikańskiego i ewangelicko-reformowanego) a także kościoła prawosławnego i wywodzącego się zeń kościoła greckokatolickiego. Chrystianizacja Europy rozpoczęła się w I w. n.e. i do końca XI w. religia ta rozprzestrzeniła się (przynajmniej formalnie) na niemal cały kontynent (poza Litwą i północno-wschodnimi krańcami Europy). W 1054 r. nastąpił rozłam, w wyniku którego chrześcijaństwo rozpadło się na dwie części rozwojowe: katolicyzm, który dominował na zachodzie kontynentu, oraz prawosławie, dominujące na wschodzie. W XVI w. pojawiła się reformacja, w wyniku której nastąpił kolejny rozłam i z katolicyzmu wyodrębniły się wyznania protestanckie. Wtedy też ustaliła się mapa wyznaniowa Europy, która w swych głownych zarysach przetrwała do dnia dzisiejszego. U progu XX różne odłamy chrześcijaństwa wyznawało ok. 97% populacji Europy. Po I wojnie światowej w Związku Radzieckim rozpoczęto prowadzić politykę ateizacyjną, która po II wojnie światowej objęła także inne kraje Europy Środkowej i Wschodniej. Również w Europie Zachodniej po II wojnie światowej pojawiła się tendencja do odchodzenia od religii w ogóle lub spłycania postaw religijnych; przyczyny tego zjawiska były jednak odmienne niż na wschodzie. Tendencje sekularyzacyjne nasiliły się w latach 60 i zjawisko to postępuje nadal. Obecnie udział chrześcijan w populacjach poszczególnych krajów jest różny i wynosi od nieco ponad 30% (m.in. Czechy) do ponad 90% (np. Polska). Obecnie w krajach Europy Wschodniej a także większości krajów bałkańskich dominuje prawosławie. W Europie Północnej dominują wyznania protestanckie: w Skandynawii i Finlandii oraz Niemczech (z wyjątkiem części południowej i południowo - zachodniej) przeważa luteranizm, w Anglii i Walii - anglikanizm, zaś w Holandii (poza częścią południową) a także w Szkocji i części Szwajcarii największy odsetek ludności wyznaje religie wywodzące się z kalwinizmu. W pozostałej części Europy przeważa rzymski katolicyzm. Bazylika Św. Piotra w Watykanie
W pewnych częściach kontynentu, zwłaszcza większych miastach istnieją także relatywnie niewielkie grupy wyznawców religii chrześcijańskich, głównie wywodzących się z protestantyzmu (np. zielonoświątkowcy i metodyści) oraz religii chrześcijańskich nowszego pochodzenia, które nie mieszczą się w tym tradycyjnym podziale wyznaniowym - są to m.in. mormoni i Świadkowie Jehowy. Islam Około 8% populacji europejskiej wyznaje islam. Religia ta pojawiła się w Europie w VIII w. n.e. wraz z inwazją arabską w Hiszpanii, jednak od XV w. głównym skupiskiem europejskich muzułmanów były Bałkany. Współcześnie wyznawcy tej religii zamieszkują głównie w Rosji (ok. 25 mln.), a także na Bałkanach, zwłaszcza Turcji (6 mln.). Spośród państw europejskich jedynym krajem w którym muzułmanie stanowią większość (ok. 70%) jest Albania. Ponadto wyznawcy islamu stanowią większość w częściach niektórych innych krajów: Bośni i Hercegowiny (gdzie stanowią ok. 43% ogółu populacji), południowej Serbii (Kosowo - ok. 80%), części rosyjskiego Tatarstanu itd. Poza tym w dużych miastach na terenie państw Europy Zachodniej żyje liczna diaspora muzułmańska, wywodząca się z krajów pozaeuropejskich. Spośród tych państw najwięcej wyznawców islamu żyje zwłaszcza we Francji (5,5 mln), Niemczech (3,2 mln), Wielkiej Brytanii (1,5 mln) i Włoszech (1 mln). Judaizm Blisko 2 mln. mieszkańców Europy wyznaje judaizm. Religia ta pojawiła się w Europie już w I w. n.e. Obecnie najwięcej spośród wyznawców judaizmu, bo ok. 600 tys. mieszka we Francji. Do II wojny światowej liczba żyjących na kontynencie europejskim żydów była znacznie wyższa i ok. 1939 r. wynosiła ok. 10 - 12 mln., a głównym skupiskiem wyznawców judaizmu była Polska. W wyniku holokaustu liczebność populacji żydowskiej spadła o ponad połowę, a w latach następnych zmniejszyła się jeszcze na skutek emigracji do Izraela. Na Litwie (m.in. w okolicach Trok), Ukrainie (głównie na Krymie) a także w Polsce żyje w sumie kilka tysięcy wyznawców innej starej religii wywodzącej się z judaizmu - Karaimów. Pozostałe wyznania W dużych miastach Europy Zachodniej żyją także wyznawcy innych religii: buddyzmu, hinduizmu, sikhizmu, voodoo, rodzimych religii afrykańskich i in. Wywodzą się oni głównie z imigrantów spoza Europy, aczkolwiek pewną część tej grupy ludności stanowią konwertyci europejskiego pochodzenia. Buddyzm występuje także na południowo - wschodnim skrawku kontynentu, w rosyjskiej Kałmucji, w której religię tą deklaruje blisko 50% populacji. Od lat 80. XX w. w Europie zachodniej istnieją także niewielkie grupy wyznawców religii nawiązujących do przedchrześcijańskich wyznań europejskich. W najbardziej na północny wschód wysuniętym rejonie Europy, w położonym w granicach Rosji Nienieckim Okręgu Autonomicznym, wśród rdzennej ludności pewna część populacji (kilka tysięcy osób), wyznaje rodzime wyznania wywodzące się z czasów przedchrześcijańskich. Około 17% populacji europejskiej deklaruje brak wyznania. Najwięcej takich postaw występuje w Czechach (49%), Estonii, na obszarze dawnej NRD, a spośród krajów nienależących do dawnego bloku wschodniego - w Holandii (41%). |
| Kontakt |
| Strona
główna |
| Info |
|
|