Luksemburg,
Wielkie Księstwo Luksemburga (Lëtzebuerg) to państwo położone
w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od zachodu, Niemcami od
wschodu i z Belgią od północy. Państwo członkowskie Unii
Europejskiej.
- Całkowita granica
lądowa: 359 km
- Długość wybrzeża: 0 km
- Długość
granic z sąsiadującymi państwami:
Belgia 148 km, Francja 73 km, Niemcy 138 km
- Najwyższy
punkt: Kneiff 560 m n.p.m.
- Najniższy punkt: rzeka
Mozela 133 m

Historia
Wraz z Burgundią jako wiano znalazł się z początkiem XVI wieku w rękach
Habsburgów, najpierw austriackich, potem hiszpańskich.
Włączony do Francji przez Napoleona. Według ustaleń kongresu
wiedeńskiego w 1815 Wielkie Księstwo Luksemburga uzyskało niezależność
i zostało związane z Holandią unią personalną. Mimo niepodległości
stacjonowały w nim garnizony pruskie. W 1839 w efekcie ustaleń
konferencji londyńskiej utraciło znaczną (zamieszkaną
głównie przez Walonów) część terytorium na rzecz
nowo utworzonej Belgii. Od 1842 w unii celnej ze Związkiem Niemieckim,
po I wojnie światowej z Belgią. Kraj zyskał pełną niepodległość w 1867,
w 1890 zerwano unię personalną z Holandią.
Zajęty przez III Rzeszę w 1940, stał się częścią tzw. Wielkich Niemiec.
Działał tu jeden z najbardziej prężnych ruchów oporu. Jego
dziełem był m.in. jedyny udany w okupowanej Europie strajk
antynazistowski. Wyzwolony przez siły alianckie w grudniu 1944 i
styczniu 1945.
Po wojnie najpierw w unii celnej (1944) Benelux (razem z Belgią i
Holandią), potem od 25 marca 1957 w Europejskiej Wspólnocie
Gospodarczej jako członek założyciel. Obecnie jedno z najbogatszych
państw kontynentu skutecznie przyciągające kapitał zagraniczny
(siedziby ponad 100 banków) i emigrantów z innych
krajów np. Niemiec.
Gospodarka
Kraj bardzo wysoko rozwinięty o dominującej roli usług (70% produktu
krajowego brutto), zwłaszcza sektora finansowego w gospodarce.
Rozwój gospodarczy w integracji z Belgią (od 1921), krajami
Beneluxu (1960), EWG (1958). Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca
wynosi 58,9 tysięcy dolarów amerykańskich (2004). Luksemburg
jest jednym z głównych ośrodków finansowych
świata. Siedziba 166 Banków, w tym Europejskiego Banku
Inwestycyjnego Unii Europejskiej.
Przemysł
Rozwinięte hutnictwo żelaza (importowane rudy żelaza i złom),
głównie w Esch-sur-Alzette i Differdange. Największa w
świecie produkcja stali na 1 mieszkańca — 8,7 t (1991).
Przemysł metalowy, maszynowy, chemiczny (tworzyw sztucznych, gumowych),
spożywczy (głównie piwowarski), skórzany,
cementowy. Ok. 60 % energii elektrycznej dostarczają hydroelektrownie.
Produkcja energii elektrycznej na 1 mieszkańca 3,6 tys. kWh (1990).
Rolnictwo
Podstawą intensywnego rolnictwa jest uprawa zbóż (pszenica,
jęczmień), ziemniaków, buraków cukrowych i
winorośli w dolinie rzeki Mozeli. Hodowla bydła, trzody chlewnej i
drobiu. Produkcja żywności nie pokrywa zapotrzebowania krajowego.
Turystyka
Duże znaczenie ma turystyka. Luksemburg w 1991 odwiedziło ok. 860 tys.
turystów zagranicznych. Głównie ośrodki
turystyczne: miasto Luksemburg, Vianden oraz dolina rzeki Mozeli i
Ardeny.
Ludność
Luksemburczycy w kraju stanowią 73 % ludności, ponadto: Portugalczycy
(9 %), Włosi (5 %), Francuzi (3,4 %), Belgowie, Niemcy. 95 %
społeczeństwa jest wyznania rzymskokatolickiego.Bardzo wolny wzrost
liczby ludności (364 tys. — 1980, 382 tys. — 1990),
spowodowany małym przyrostem naturalnym - ok. 2 ‰ rocznie.
średnia gęstość zaludnienia 151 mieszkańców na km².
W miastach mieszka 86% ludności (2000). Głównie miasta (poza
stolicą): Esch-sur-Alzette, Differdange. W usługach pracuje ok. 67%
ludności zawodowo czynnej, w przemyśle i budownictwie — 29%,
pozostała część w — rolnictwie. Poziom bezrobocia jest niski
1,6% (2000) — jeden z najniższych w Europie.
Polityka
Według konstytucji uchwalonej w 1868 (zmiany 1919, 1948, 1956)
dziedziczna monarchia konstytucyjna (wielkie księstwo). Głową państwa
jest wielki książę, który powołuje rząd (z premierem na
czele) odpowiedzialny przed 1-izbowym parlamentem. Władza ustawodawcza
należy do wielkiego księcia i Izby Deputowanych (60 członków
o kadencji 5-letniej) wybieranej w 4 okręgach w głosowaniu powszechnym
i proporcjonalnym. Organem doradczym wielkiego księcia jest powoływana
przez niego (dożywotnio) Rada Stanu (21 członków).
Luksemburg należy do Beneluxu.

Luksemburg
Autor: Danielsp